Jak wybrać buty łyżwiarskie?


Artykuł autorstwa Przemysława Domańskiego:

W tym artykule postaram się odpowiedzieć na najczęściej zadawane pytanie dotyczące wyboru łyżew profesjonalnych, ich konstrukcji, wadach i zaletach, a także w jakich skarpetkach powinno się jeździć… 🙂

DJ2131_Elle_Mirage-DJ2131_Misses_1_015ebfdef385d480

Jakie buty wybrać?

To dylemat z pewnością wielu osób chcących rozpocząć swoją przygodę z łyżwiarstwem figurowym.

Przede wszystkim trzeba sobie odpowiedzieć na kilka pytań. Po pierwsze – czy chcemy uprawiać sport wyczynowo czy amatorsko? Po drugie – jaki jest poziom naszych umiejętności? Co umiemy zrobić na lodzie? Czego planujemy się nauczyć? Po trzecie – jakim budżetem dysponujemy? Należy wziąć pod uwagę fakt, iż dobre buty łyżwiarskie, zwłaszcza w wypadku jazdy na poziomie amatorskim, mogą wystarczyć na kilka lat.

Gdy już znamy odpowiedzi na powyższe pytania, możemy zacząć zastanawiać się nad tym, jakie buty wybrać. Jednak najpierw chciałbym podzielić się pewną ogólną wiedzą o butach łyżwiarskich.

Na świecie jest kilka renomowanych firm zajmujących się produkcją butów łyżwiarskich.

Do największych należą: Risport, Edea, Jackson, WIFA, GRAF, Riedell, EsPiteri.

Pozostałe marki np. Botas, Glacier, Bladerunner, to łyżwy raczej rekreacyjne.

Wszelkie marki typu Oxelo – to sprzęt stworzony przez ekonomistów byle taniej bez pojęcia o projektowaniu łyżew figurowych.

Czym różnią się ich produkty?

Każda firma stosuje własną metodę wykonywania zarówno górnej jak i dolnej części buta. W części górnej różnic jest zwykle najwięcej. Buty różnią się kształtem, wykrojem i wykończeniem, co za tym idzie ułożeniem buta względem stopy. Różne są również materiały stosowane do usztywniania buta. Najczęściej stosowane są różnego rodzaju tworzywa sztuczne, które dają wysoką wytrzymałość przy zachowaniu niskiej wagi. Nadają one również butom możliwość łatwiejszego dopasowania się do stopy pod wpływem temperatury. Najtańsze buty są zwykle wykonywane z samej skóry bez dodatkowych wzmocnień, a czasem nawet bez żadnego wyściełania wnętrza buta. Niestety coraz więcej producentów w najniższych i najtańszych modelach stosuje sztuczne odpowiedniki oryginalnych materiałów.

Przyjrzyjmy się różnicom w konstrukcji podeszwy buta łyżwiarskiego. Może ona być wykonana z drewna, korka, sprasowanej skóry (najczęściej) i w najtańszych modelach z PCV. Producenci stosują również rozmaite kombinacje tych materiałów. Ma to zapewnić odpowiednią sztywność buta, zachowując jednocześnie pewien stopień elastyczności. Większość producentów używa metalowych wstawek w środkowej części podeszwy mających zapewnić dodatkową sztywność. Podeszwy oprócz materiału z jakiego są wykonane różnią się również kształtem, grubością oraz przede wszystkim wysokością obcasa.

Jakie są różnice w budowie i jak wpływają one na użytkowanie buta?

Zacznijmy od podeszwy. Zależnie od stosowanych materiałów oraz grubości podeszwy będzie ona różnie przenosiła obciążenia np. podczas lądowania skoków. Podeszwy wykonane ze sztywniejszych materiałów będą absorbowały mniej siły niż te wykonane z materiałów bardziej elastycznych, jednak odbędzie się to pewnym kosztem jeśli weźmiemy pod uwagę stabilność. Jednak te różnice nie są aż tak bardzo wyczuwalne. Największy wpływ ma wysokość obcasa oraz grubość podeszwy zwłaszcza w części przedniej. Zależnie od różnicy w wysokości ciężar ciała będzie padał bardziej na przód lub tył buta. Opierając się na własnych doświadczeniach z butami, które mogłem porównać nabardziej z przodu będziemy stać wfirmy WIFA, następnie Risport, Jackson, Edea, GRAF. Na podstawie własnych doświadczeń mogę stwierdzić, że buty w których ciężar ciała pada bardziej na przednią część stopy mają lepszą zwrotność kosztem stabilności. Dzieje się tak ze względu na to, że środek ciężkości przesunięty jest na przednią część łyżwy – czyli tam gdzie znajduje się w profesjonalnych płozach „brzuszek”, czyli miejsce gdzie krzywizna jest większa.

Zawodnicy najwyższej klasy mają różne preferencje dotyczące sprzętu, a jedynie przymierzenie lub wypróbowanie może pozwolić na wyrobienie sobie zdania, jaki but będzie najlepszy dla danego zawodnika.

Jeśli chodzi o górną część buta, w zależności od stosowanych elementów usztywniających buty możemy podzielić na:

    • twarde – tu można wymienić takie firmy jak Jackson, GRAF
    • miękkie – tu można wymienić firmę Risport, Edea, WIFA

Co oznacza, że but jest twardy lub miękki?

But twardy jest butem bardzo sztywnym i stosunkowo mało elastycznym, zwłaszcza w pierwszym okresie użytkowania. Będzie on zapewniał większą stabilność, oraz lepiej zniesie długotrwałą eksploatację. Jednak aby był on dopasowany do stopy musi zostać dopasowany na ciepło (bardzo dobrze działa to w modelach Jackson), w przeciwnym razie but będzie się układał do stopy dosyć długo.

But miękki będzie o wiele elastyczniejszy, bardziej komfortowy, jak i lepiej dopasowany do stopy, zwłaszcza w pierwszym jednak odbędzie się to kosztem stabilności i wytrzymałości przy długotrwałej lub intensywnej eksploatacji.

Ciężko jest też odpowiedzieć na pytanie który typ jest lepszy. Miałem możliwość jeździć no obu typach i każdy z nich miał swoje wady i zalety. Na obu typach wykonywanie nawet najtrudniejszych elementów było możliwe, więc dużo zależy tu od osobistych preferencji. Ja osobiście preferuje buty twarde, gdyż pewniej się w nich czuję. Problemy z dopasowaniem dobrze rozwiązuje modelowanie cieplne – prawidłowo przeprowadzone pozwala praktycznie na idealne dopasowanie, prawie (lub w ogóle) bez obtarć.

Czym różnią się buty przeznaczone do tańców na lodzie od modeli stworzonych z myślą o parach sportowych, jazdy dowolnej, czy łyżwiarstwa synchronicznego?

Buty do tańców i jazdy synchronicznej mają z reguły inny kształt. Są bardziej elastyczne i posiadają obniżony wykrój górnej części buta. Ma to umożliwić jazdę na głębszej krawędzi (w większym pochyleniu) oraz dać możliwość obciągnięcia palców dla poprawy estetyki. Jako że pary taneczne nie wykonują skoków ich buty nie muszą być tak sztywne jak inne modele, muszą za to zapewniać większą elastyczność i stabilność.

Buty stworzone z myślą o jeździe dowolnej są standardową opcją, a zarazem kompromisem pomiędzy sztywnością, a stabilnością. Są one wykorzystywane również w parach sportowych, gdzie stabilność buta zwłaszcza w przypadku skoków wyrzucanych, lub podnoszeń jest najważniejsza.

Jak wybrać odpowiedni rozmiar i szerokość buta?

Każda firma ma trochę odmienny sposób dobierania długości i szerokości buta dlatego warto zdać się tutaj na doradztwo autoryzowanego punktu sprzedaży. Z zasad ogólnych – przy osobach którym stopa już nie rośnie – powinniśmy but dobrać jak najlepiej dopasowany do stopy. Pozwala to na znacznie lepszą kontrolę nad łyżwą. Luz powinien wynosić maksymalnie około 0,5cm. W przypadku dzieci gdy stopa jeszcze rośnie producenci zalecają żeby luz nie przekraczał znacznie 1cm.

Nie każdy producent umożliwia wybór szerokości buta. Większość z marek produkuje buty węższe jedynie na specjalne zamówienie:

  • Edea i Risport – 1 standardowa szerokość – C. Istnieje możliwość złożenia specjalnego zamówienia na buty węższe w szerokości B, jednak czas oczekiwania może być długi i takie buty nie podlegają możliwości zwrotu.
  • Jackson, WIFA i GRAF – prawie każdy z modeli jest dostępny w kilku klasach szerokości. Jedynie przy nietypowych (tj. najszersze i najwęższe) czas oczekiwania może się wydłużyć. Dodatkowo w przypadku Jacksona modelowanie cieplne pozwala na dopasowanie buta jeszcze w sklepie i u tego producenta działą to naprawdę dobrze.

Czy dokonywać pomiarów na bosej stopie czy w grubej skarpecie?

Pomiarów powinno się dokonywać w takiej skarpetce (lub bez) w jakiej będzie się później jeździć.

Czy lepiej jeździć w skarpetce grubej, cienkiej, a może bez?

Zasadniczo jest to kwestia własnych preferencji i ciężko powiedzieć co jest lepsze dopóki samemu się nie spróbuje. Ja jeździłem zarówno w cienkich skarpetkach, żeby nie napisać pończochach jak i w grubych i mogę jedynie powiedzieć że we wszystkim da się jeździć :).

No więc czym mam się kierować przy wyborze buta?

Jeśli zamierzasz uprawiać łyżwiarstwo amatorsko i twoim celem jest wykonywanie skoków pojedynczych, to nie ma sensu kupować najwyższego i najdroższego modelu, który producent zaprojektował z myślą o skokach poczwórnych. Przy opisie poszczególnych modeli lub w materiałach o producentach butów można odnaleźć informacje dotyczące poziomu elementów, do których dany but został zaprojektowany.

Należy pamiętać, że również waga ciała powinna być brana pod uwagę, osoby cięższe powinny zastanowić się nad wyborem sztywniejszego buta niż osoby lżejsze, zwłaszcza jeśli planują wykonywać skoki. W wypadku amatorów moim zdaniem najważniejsza jest wygoda. But musi dobrze leżeć i nie uwierać. Wszelkie udogodnienia jak na przykład dopasowywanie cieplne są mile widziane gdyż podnoszą komfort. Warto też przymierzyć buty różnych producentów – każdy z nich stosuje inne formy i modele anatomiczne. Jedynie przymiarka pozwoli stwierdzić czy dla nas dany model jest wygodny czy nie.

Czy indeks sztywności buta podawany przez producentów jest porównywalny pomiędzy różnymi markami?

Niestety nie do końca. Indeks sztywności nie jest nadawany przez zewnętrzną instytucję. Każdy z producentów de facto posiada własną klasyfikację. Sztywność 75/100 w Edei nie będzie w 100% odpowiadała 75/100 w butach marki Jackson. W mojej subiektywnej ocenie jeśli miałbym 3 buty o tym samym indeksie sztywności np. 60/100 najsztywniejsze byłyby Jacksony, potem Edea i Risport. Ale to moja subiektywna opinia.

A w jakich łyżwach jeździ autor?

Ja osobiście preferuję Jacksony i Grafy. W GRAFach jeździłem przez lata kariery zawodniczej. Były to bardzo sztywne i wytrzymałe buty, jednak niekoniecznie komfortowe – zwłaszcza gdy trzeba było rozjechać nową parę, dodatkowo były dosyć ciężkie. Na dodatek są dosyć drogie i ciężko osiągalne w chwili obecnej. W Jacksonach spodobała mi się możliwość modelowania cieplnego – nawet najsztywniejszy model po ułożeniu na ciepło leżał idealnie od pierwszej godziny jazdy.

Miałem jeszcze okazję przejechać się na Edeach, WIFAch i Risportach. Z Edei odpowiada mi jedynie model Ice Fly, jednak jak dla mnie mają one za niską cholewkę i nie czuję się w nich pewnie. Natomiast doceniam innowacyjność konstrukcji, no i jednak światowy sukces tych butów. WIFA jest nieco ciężka natomiast dobrze leży i jakość materiałów wykończeniowych jest też na wysokim poziomie. Niestety dla mnie były nieco za mało sztywne. Z Risportów jedynie nowy model RF1 pasował zgrubsza na moją stopę. Reszta była dla mnie po prostu niewygodna. Moja osobista klasyfikacja: Jackson → Edea → Risport.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *